Benjolan pada kelopak mata yang tidak hilang: adakah ia kanser kelopak mata, dan siapa yang merawatnya di Malaysia?

Kebanyakan benjolan kelopak mata tidak berbahaya, tetapi benjolan yang sudah bertahan lebih beberapa minggu, berdarah, atau menggugurkan bulu mata perlu diperiksa dan, jika perlu, dibiopsi. Dr Catherine Chow, pakar bedah oculoplastik, menerangkan benjolan yang dipantau, yang dibuang, dan doktor yang merawat kanser kelopak mata di Malaysia: pakar bedah oculoplastik untuk pembuangan dan pembinaan semula, dengan dermatologi dan pembedahan Mohs dalam sesetengah kes, dan onkologi jika kanser telah merebak.

Ada benjolan pada kelopak mata yang tidak hilang. Adakah ia kanser kelopak mata, dan siapa yang merawatnya di Malaysia?

Mungkin, tetapi jauh lebih kerap ia jinak, dan hanya pemeriksaan, kadangkala dengan biopsi, boleh membezakannya. Biopsi bermaksud sekeping kecil benjolan itu, atau seluruhnya, dibuang dan diperiksa di bawah mikroskop. Di Malaysia, kanser kelopak mata dirawat terutamanya oleh pakar bedah oculoplastik, iaitu doktor mata yang terlatih dalam pembedahan dan pembinaan semula kelopak, bekerja bersama pakar patologi dan kadangkala pakar dermatologi atau pakar kanser.

Angka membantu memberi gambaran yang seimbang. Kajian lima tahun terhadap 136 tumor kelopak mata yang dibiopsi di Hospital Sultanah Bahiyah, Alor Setar, mendapati 114 (83.8%) jinak dan 22 (16.2%) malignan. Jadi benjolan yang tidak hilang biasanya bukan kanser. Namun benjolan yang tidak hilang juga ialah tanda amaran yang berguna, kerana benjolan jinak biasanya berubah, surut atau menunjukkan puncanya, manakala kanser cenderung kekal dan membesar perlahan-lahan.

Benjolan kelopak mata yang manakah biasanya tidak berbahaya?

Yang lazim ialah kalazion, ketumbit, sista, tag kulit atau papiloma seperti ketuat. Kalazion ialah istilah perubatan untuk kelenjar minyak yang tersumbat dalam kelopak, yang membentuk benjolan keras dan biasanya tidak sakit. Panduan saya tentang kalazion menerangkan cara membezakannya daripada ketumbit, iaitu benjolan bernanah yang sakit pada garis bulu mata, dan artikel tentang ketumbit menerangkan berapa lama ia patut mengambil masa untuk surut.

Tumbuhan kulit mempunyai halaman sendiri. Artikel tentang benjolan yang bukan ketumbit merangkumi tag kulit, keratosis seboreik (tumbuhan jinak seperti lilin yang melekat di kulit) dan papiloma. Kajian biopsi di Malaysia itu menyenaraikan apa yang sebenarnya ditemui dalam kumpulan jinak: sista dermoid pada 22.8% daripada semua tumor yang dibiopsi, nevus melanositik (tahi lalat) 14%, granuloma 12.5%, papiloma sel skuamus 9.6% dan sista epidermis 8.8%. Sista dermoid, benjolan yang ada sejak kecil, mempunyai purata umur paling muda, iaitu 17 tahun.

Persamaan semuanya ialah kelakuannya. Ia kekal di tempatnya, mengekalkan bentuk, dan tidak mengganggu bulu mata atau tepi kelopak. Kalazion yang surut dengan tuaman suam, atau ketumbit yang pecah dan mengalir, sedang berkelakuan seperti yang dijangka.

Apakah tanda amaran bahawa benjolan mungkin kanser kelopak mata?

Tanda yang mengubah soalannya ialah tepi seperti mutiara atau lilin dengan salur darah halus yang kelihatan, bulu mata gugur di atas benjolan, luka yang berdarah, berkerak atau tidak sembuh, dan benjolan yang perlahan-lahan membesar atau mengubah bentuk kelopak. Masa juga penting. Nasihat NHS tentang kanser kulit bukan melanoma ialah berjumpa doktor tentang sebarang tumbuhan kulit yang semakin besar, berubah warna atau tekstur, atau yang sakit, gatal, berdarah, berkerak atau berkeropok lebih 4 minggu.

Karsinoma sel basal, kanser kulit yang berkembang perlahan, ialah kanser kelopak mata yang lazim dan biasanya kelihatan seperti benjolan kecil berkilat seperti mutiara dan bukan luka yang meradang. Saya menerangkan senarai penuhnya dalam artikel saya tentang tanda amaran kanser kulit kelopak mata.

Yang patut diberi amaran khusus ialah karsinoma sebaseus, kanser jarang pada kelenjar minyak kelopak. Ia menyerupai kalazion yang terus berulang di tempat yang sama. Kajian UK yang mengikuti 51 pesakit karsinoma sebaseus okular yang baru didiagnosis mendapati salah diagnosis yang paling lazim ialah kalazion (42%), karsinoma sel basal (30%) dan blefarokonjunktivitis, keradangan kelopak dan permukaan mata (16%). Kelewatan median sebelum diagnosis yang betul ialah 10 bulan, dan penulisnya melaporkan bahawa diagnosis kalazion yang tersilap dikaitkan dengan kelewatan yang lebih lama dan penyebaran dalam lapisan permukaan tisu. Kanser ini jarang, dengan anggaran kejadian UK 0.41 kes bagi sejuta penduduk setahun, tetapi pengajarannya praktikal: kalazion yang berulang di tempat yang sama, atau yang berlaku pada usia lanjut (umur median dalam siri itu ialah 70), ialah sebab untuk meminta tisunya diperiksa.

Apakah yang ditunjukkan data Malaysia tentang tumor kelopak mata?

Data itu menunjukkan bahawa kebanyakan tumor kelopak mata jinak, yang malignan cenderung berada di kelopak bawah, dan karsinoma sel basal ialah kanser kelopak mata yang paling lazim. Kajian dalam jurnal Cureus itu meneliti setiap tumor kelopak mata yang dibiopsi antara Januari 2016 dan Disember 2020 di Hospital Sultanah Bahiyah, yang diterangkan oleh kertas itu sebagai pusat rujukan tertier perkhidmatan oculoplastik di utara Malaysia.

Daripada 136 tumor itu, 93 (68.4%) berada di kelopak atas dan 41 (30.1%) di kelopak bawah, tetapi ini didorong oleh kumpulan jinak yang kebanyakannya berada di kelopak atas. Dalam kalangan tumor malignan, corak itu berbalik: 81.8% berada di kelopak bawah. Itulah sebabnya benjolan di kelopak bawah yang bertahan wajar diberi perhatian lebih sedikit. Dua karsinoma sebaseus ditemui, dan seorang daripada pesakit itu mengalami penyebaran ke nodus limfa berdekatan dan dinding dada, yang menunjukkan kenapa kes yang jarang itu penting.

Satu peringatan tentang membaca angka ini. Ia menggambarkan benjolan yang dibiopsi di satu hospital rujukan, bukan setiap benjolan dalam masyarakat, jadi ia tidak boleh memberi risiko peribadi. Abstrak dan jadual kertas itu juga berbeza tentang bilangan tepat karsinoma sel basal, jadi saya tidak memetik satu angka. Saya membincangkan cara kanser ini dibuang dalam artikel tentang karsinoma sel basal, pembedahan Mohs dan pembinaan semula.

Bagaimanakah benjolan kelopak mata didiagnosis?

Dengan pemeriksaan teliti pada benjolan, bulu mata dan tepi kelopak, diikuti biopsi apabila gambaran itu jelas bukan jinak. Pakar bedah menyemak sama ada benjolan itu melekat atau boleh digerakkan, sama ada garis bulu mata masih utuh, dan sama ada ada salur yang kelihatan. Biopsi kemudian memberi jawapannya, kerana rupa sahaja boleh mengelirukan, seperti ditunjukkan angka karsinoma sebaseus di atas.

Dalam kajian Malaysia itu, diagnosis dibuat daripada tisu yang diambil melalui biopsi eksisi (seluruh benjolan dibuang) atau biopsi insisi (sekeping dibuang). Pilihan bergantung pada saiz dan kedudukan, kerana kelopak ialah struktur kecil dan setiap milimeter penting untuk keupayaannya menutup selepas itu. Meminta spesimen diperiksa oleh pakar patologi bukan tindakan berlebihan. Ia langkah yang menukar andaian kepada diagnosis, dan ia rutin bagi sebarang benjolan yang mempunyai cerita yang luar biasa.

Siapa yang merawat kanser kelopak mata di Malaysia?

Pakar bedah oculoplastik biasanya mengetuai, kerana tugasnya dua: membuang kanser dengan margin yang bersih, kemudian membina semula kelopak yang masih boleh menutup dan melindungi mata. Siri sebuah jabatan oculoplastik di Tunisia, meliputi 123 pesakit dengan tumor kelopak mata malignan, mendapati margin keselamatan 4 mm pada 63.2% lesi dan 5 hingga 6 mm pada 34.2%, dengan lapisan depan kelopak dibina semula pada 80.7% dan lapisan dalam pada 57.9%. Kambuh berlaku pada 6.1% selepas purata 36 bulan, dan penulis menyimpulkan bahawa prognosis bergantung pada mutu pembedahan. Ini angka satu hospital, bukan janji untuk sesiapa.

Pakar lain juga mempunyai peranan. Pakar dermatologi mungkin terlibat untuk kanser kulit, dan pembedahan Mohs, teknik yang memeriksa tepi tisu yang dibuang di bawah mikroskop secara berperingkat, digunakan dalam sesetengah kes. Dalam siri karsinoma sebaseus UK, pembedahan Mohs ialah rawatan utama pada 8% kes, manakala eksisi dengan pembinaan semula digunakan pada 49%. Pakar onkologi menyertai pasukan jika kanser itu besar, telah merebak, atau memerlukan radioterapi atau rawatan ubat. Dalam tumor yang sangat besar dan sampai ke rongga mata, pasukan pembedahan kepala dan leher mungkin menyertai pakar bedah mata. Untuk memahami skop kepakaran ini, baca apa itu pakar bedah oculoplastik dan bila perlu berjumpa dengannya.

Dr Catherine Chow akan mula memberi konsultasi di Eagle Eye Centre Malaysia, Petaling Jaya, dari awal 2027. Artikel ini ialah pendidikan umum dan tidak boleh mengatakan apa sebenarnya sesuatu benjolan tertentu.

Apakah yang patut saya lakukan minggu ini tentang benjolan kelopak mata?

Dapatkan pemeriksaan doktor, dan ambil gambar hari ini supaya perubahan boleh dinilai kemudian. Letakkan pembaris atau syiling di sebelah benjolan, gunakan cahaya yang sama, dan catat tarikhnya. Gambar itu memberitahu pemeriksa lebih banyak daripada ingatan anda selepas sebulan.

• Jangan picit, cungkil atau cucuk benjolan itu, dan jangan sapu krim padanya.
• Buat temu janji dengan doktor mata atau doktor am jika ia sudah lebih 4 minggu, pernah berdarah, atau bulu mata di kawasan itu telah gugur.
• Pergi lebih awal jika ia membesar cepat, ada luka terbuka, atau kelopak berubah bentuk.
• Bawa tarikh: bila ia bermula, sama ada ia berulang selepas rawatan, dan bagaimana ia berubah.

Kebanyakan lawatan berakhir dengan jaminan atau pembuangan yang mudah. Untuk gambaran lebih luas tentang kawasan ini, lihat bahagian keadaan kelopak mata, dan artikel hab tentang kenapa mata nampak letih menerangkan bagaimana kelopak yang nampak letih dibezakan daripada kelopak yang tidak sihat.