Mata terkeluar pada orang dewasa: penyakit tiroid dan punca lain, dan apa kata sumber tentang hp

Sebelah mata nampak lebih besar, atau kedua-duanya nampak lebih luas daripada dahulu. Orang panggil "mata terkeluar", dan tiga risau yang sama sentiasa timbul: adakah ini tiroid, boleh masuk semula, dan adakah kerana main hp? Ringkasnya, penyakit mata tiroid ialah punca paling lazim pada orang dewasa, tetapi bukan satu-satunya, dan beberapa punca tidak boleh menunggu. Tulisan ini mulakan dengan yang tidak boleh menunggu, kemudian yang lain.

Adakah mata terkeluar sentiasa masalah tiroid?

Tidak. Penyakit mata tiroid (thyroid eye disease) ialah punca paling lazim pada orang dewasa, tetapi bukan satu-satunya. StatPearls, rujukan klinikal NCBI, menyatakan begitu: pada orang dewasa punca paling lazim mata menonjol, sebelah atau kedua-duanya, ialah penyakit mata berkaitan tiroid, dan doktor perlu tahu punca lain kerana ia mudah terlepas pandang pada orang yang ujian tiroidnya tidak normal. Bab yang sama menyatakan bahawa apabila hanya sebelah mata menonjol, kurang daripada satu pertiga pesakit mempunyai tiroid yang terlalu aktif.

Nama perubatan bagi biji mata yang tertolak ke depan ialah proptosis, atau eksoftalmos. Maksudnya isi dalam rongga mata (orbit), iaitu ruang tulang tempat bebola mata duduk, sudah membesar atau bengkak, dan satu-satunya jalan keluar ialah ke depan. National Eye Institute menerangkan penyakit mata tiroid sebagai bengkak di sekeliling mata, disebabkan penyakit Graves, apabila sistem imun menyerang tiroid dan kadangkala tisu di sekeliling mata juga. Saya sudah menulisnya panjang lebar dalam tanda dan rawatan penyakit mata tiroid, jadi halaman ini tidak mengulanginya. Ia melihat semua punca lain yang boleh menolak mata ke depan.

Bila mata terkeluar menjadi kecemasan?

Pergi ke hospital atau doktor mata pada hari yang sama jika mata bergerak ke depan dengan cepat, atau jika ia disertai sakit, penglihatan berganda, penglihatan kabur, demam, atau mata merah dan panas. Kelajuan penting. StatPearls mencatat bahawa permulaan yang cepat mencadangkan penyakit radang, ketumbuhan malignan atau fistula karotid-kavernosa (sambungan salur darah yang tidak normal di belakang mata), manakala permulaan perlahan menunjuk kepada punca yang lebih jinak. Ia menambah bahawa sakit biasanya bermakna jangkitan.

Jangkitan yang perlu difikirkan dahulu ialah selulitis orbit, jangkitan pada tisu di belakang kelopak mata. Satu tinjauan dalam Community Eye Health Journal menyenaraikan proptosis, kelopak merah dan bengkak, pergerakan mata terhad, sakit dan penglihatan berkurang antara tandanya, dan menyifatkannya mengancam nyawa kerana jangkitan boleh merebak ke otak. Rawatannya ialah antibiotik melalui intravena, dimulakan serta-merta, jadi ia kecemasan hospital, bukan temu janji minggu depan. Artikel saya tentang selulitis orbit dan abses menerangkan bahagian pembedahan.

Penglihatan ialah sebab lain untuk tidak menunggu. National Eye Institute menyatakan bahawa dalam kes yang jarang, bengkak di sekeliling mata menekan saraf optik, kabel dari mata ke otak, dan menyebabkan kehilangan penglihatan. Mana-mana mata terkeluar yang disertai penglihatan malap atau nampak dua yang baru perlu dilihat doktor mata dengan segera. Tidak perlu tahu puncanya dahulu sebelum pergi.

Apa lagi selain tiroid yang boleh menolak mata ke depan?

Empat mekanisme besar, menurut StatPearls. Radang yang merebak ke rongga mata, seperti selulitis orbit, sarkoidosis, granulomatosis dengan poliangiitis atau penyakit berkaitan IgG4. Ketumbuhan baharu dalam rongga mata, jinak atau malignan. Saliran vena dari rongga mata yang tersekat atau tidak normal. Dan bahan asing atau trauma yang menolak sesuatu masuk ke dalam rongga. Penyakit mata tiroid tergolong dalam kumpulan pertama, sebab itu ia satu daripada beberapa punca radang, bukan kategori yang berasingan.

Ketumbuhan ialah punca yang paling menakutkan, jadi butirannya perlu jujur. Senarai ketumbuhan orbit dalam StatPearls meliputi hemangioma kapilari hingga limfoma, mukokel (kantung berisi cecair), pseudotumor (radang yang berkelakuan seperti ketulan) dan barah yang merebak dari tempat lain. Ramai daripadanya bukan barah. Satu siri kes Malaysia dalam Malaysian Family Physician menerangkan seorang wanita berumur 53 tahun dengan sebelah mata yang menonjol perlahan-lahan tanpa sakit, ujian tiroid normal dan hemangioma kavernus, kelompok salur darah yang jinak, pada imbasan MRI. Dia diuruskan secara konservatif dengan susulan setiap enam bulan.

Salur darah pun boleh menyebabkannya. StatPearls menyatakan mata yang menonjol sebentar sahaja apabila kita meneran, iaitu manuver Valsalva, mungkin menunjuk kepada varises orbit, iaitu vena bengkak dalam rongga mata. Trauma juga boleh, dan patah tulang rongga mata selepas terhantuk meliputinya. Saya turut membentangkan kajian dalam persidangan tentang soalan yang berada di sini: sama ada limfoma orbit boleh dibezakan daripada penyakit radang secara boleh dipercayai sebelum biopsi. Saya tidak akan memetik keputusan daripada pembentangan, tetapi soalan itu menunjukkan kenapa sesetengah mata terkeluar memerlukan sedikit sampel tisu, bukan imbasan sahaja.

Adakah mata terkeluar main hp?

Sumber yang digunakan tidak menunjukkan bukti bahawa ia begitu. Ini soalan yang lazim, jadi ia layak dijawab terus terang. Tiada satu pun sumber yang digunakan untuk halaman ini menyenaraikan penggunaan hp atau skrin antara punca mata terkeluar. Mekanisme yang diberikan StatPearls ialah radang, ketumbuhan, saliran vena dan bahan asing atau trauma, dan siri kes Malaysia mengumpulkan punca sebagai vaskular, radang, trauma, autoimun, iatrogenik (akibat rawatan perubatan), neoplastik (ketumbuhan), kongenital dan endokrin. Skrin tiada dalam kedua-dua senarai.

Itu kenyataan tentang apa yang sumber katakan, dan saya tidak akan mereka mekanisme untuk mengisi ruang kosong. Perkara praktikalnya yang penting. Kalau saiz atau kedudukan mata sudah berubah, menyalahkan hp boleh melewatkan pemeriksaan yang menemui punca sebenar. Mengurangkan masa skrin mungkin baik atas sebab lain, tetapi ia bukan rawatan untuk mata terkeluar.

Mungkinkah mata saya hanya nampak terkeluar padahal tidak?

Ya, ini berlaku. Pseudoproptosis ialah rupa mata terkeluar tanpa ketulan atau bengkak yang menolak mata ke depan, dan siri kes Malaysia menamakan miopia tinggi (rabun jauh yang sangat teruk) sebagai satu punca. Ia menerangkan seorang lelaki berumur 54 tahun dengan kedua-dua mata menonjol tanpa sakit selama 5 tahun, ujian darah tiroid normal dan tiada ketumbuhan pada imbasan MRI, yang didiagnosis dengan pseudoproptosis akibat miopia tinggi dan disusuli setiap tahun.

Kelopak mata juga boleh mencipta ilusi. EyeWiki, daripada American Academy of Ophthalmology, menerangkan kelopak atas terangkat (retraksi) sebagai kedudukan rehat kelopak yang luar biasa tinggi. Bahagian putih kelihatan antara kelopak dengan bahagian berwarna mata, dan ini memberi pandangan merenung dengan ilusi mata terkeluar. Penyakit mata tiroid juga punca paling lazim keadaan ini, tetapi kelopak terangkat boleh datang daripada perkara lain, termasuk sesetengah pembedahan kelopak atau mata. Kelopak mata terangkat selepas pembedahan meliputi salah satunya.

Beza antara mata terkeluar yang benar dengan yang kelihatan sahaja diukur, bukan diagak. Eksoftalmometer, alat kecil seperti pembaris, mengukur jarak hadapan mata daripada tepi tulang rongga mata. Siri kes Malaysia memberi bacaan normal kurang daripada 21 mm, atau beza kurang daripada 2 mm antara kedua-dua mata.

Apa berlaku semasa pemeriksaan, dan bolehkah ia pulih?

Doktor mata memeriksa mata dan kelopak, mengukur tonjolan, menyemak penglihatan dan pergerakan mata, dan biasanya mengatur ujian darah dan selalunya imbasan. National Eye Institute menyatakan penyakit mata tiroid didiagnosis melalui pemeriksaan mata, dengan ujian darah untuk menyemak tiroid jika disyaki. StatPearls menyenaraikan siasatan yang lebih luas: kiraan darah, ujian tiroid, penanda radang, dan imbasan CT atau MRI rongga mata, dengan biopsi tisu kadangkala diperlukan apabila gambaran tidak jelas.

Sama ada ia boleh pulih bergantung pada puncanya, dan setiap sumber yang digunakan menyatakan langkah pertama yang sama: rawat punca asas. Bagi penyakit mata tiroid, National Eye Institute menyatakan ia sering ringan, gejala biasanya berlarutan 1 hingga 2 tahun dan selalunya hilang sendiri, dengan rawatan daripada ubat titis pelincir kepada steroid hingga pembedahan. Dekompresi orbit, pembedahan yang membesarkan rongga mata, digunakan apabila penglihatan terancam, dan ia boleh membantu mata bergerak kembali ke belakang. Saya terangkan dalam apa yang dilakukan dekompresi orbit. Untuk ketumbuhan atau jangkitan, rawatannya lain pula, dan itulah sebab diagnosis yang betul perlu dahulu.

Di Malaysia, laluan lazimnya ialah doktor keluarga atau klinik kesihatan, yang boleh menulis surat rujukan ke klinik mata, dan ke pakar endokrin jika tiroid terlibat. Kalau hanya sebelah mata nampak berlainan, kenapa sebelah mata nampak lain menerangkan kenapa itu sahaja tidak menenangkan, dan penyakit rongga mata diterangkan menunjukkan apa lagi yang ada dalam rongga itu. Untuk gambaran lebih luas tentang perubahan kawasan mata, lihat panduan tentang apa yang membuat mata nampak letih, dan kluster ini ada di bawah penyakit rongga mata dan tiroid.